است ، و اين خطبه به كلام امام ( ع ) شبيه‌تر است . و هيچ بعيد نمىدانم كه « قطرى » پس از آنكه آن را از اصحاب امام ( ع ) گرفته است خوانده باشد ، زيرا خوارج قبلا از اصحاب و انصار امام بودند و « قطرى » اكثر آنها را ملاقات كرده است . ( شرح ابن ابى الحديد جلد 7 ص 236 ) ( 236 . ) اين خطبه را « على بن محمد شاكر ليثى واسطى » در كتاب « عيون الحكم و المواعظ » 1 على بن محمد شاكر ليثى واسطى - عيون الحكم و المواعظ - با مختصر تفاوتى آورده است و شيخ « ميثم بحرانى » 1 ميثم بحرانى - شرح نهج البلاغه - به هنگام شرح اين سخن گفته است اين قسمتى از خطبه‌اى طولانى است كه امام باقر ( ع ) در مورد توحيد و تنزيه خداوند از اين كه عقل به كنه ذات و صفات او برسد ، بيان فرموده است . اين كه او مىگويد : اين قسمتى از خطبه‌اى طولانى است ، دليل اين است كه او اين خطبه را در جاى ديگر غير از نهج البلاغه يافته است . ( مصادر نهج البلاغه 2 - مصادر نهج البلاغه - جلد 2 صفحه 245 جلد 2 صفحه 245 ) ( 237 . ) « زمخشرى » در اوائل كتاب « ربيع الابرار » 1 زمخشرى - ربيع الابرار - قسمتى از اين خطبه را آورده و « آمدى » 1 آمدى - كتاب آمدى - در موارد مختلفى از كتابش به طور پراكنده ذكر كرده است كه با مقايسه آنچه وى در جاهاى متعدد كتابش نقل كرده روشن مىشود كه او از نهج البلاغه نگرفته است . ( مصادر نهج البلاغه 2 - مصادر نهج البلاغه - جلد 2 صفحه 247 جلد 2 صفحه 247 ) ( 238 . ) 1 - « على بن شعبه » در كتاب « تحف العقول » 1 على بن شعبه - تحف العقول - صفحه 156 صفحه 156 قسمت مهمى از اين خطبه را نقل كرده كه از جمله « ان الدنيا دار فناء و عناء و عبر و غير . . . » شروع شده . 2 - « زمخشرى » آغاز اين خطبه را در اوائل كتاب « ربيع الابرار » 1 زمخشرى - ربيع الابرار - اوائل كتاب و اوائل جزء ثانى همچنان كه